संपूर्ण महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत श्री विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी लाखो वारकरी पंढरीची वाट धरतात. त्या अखंड भक्तिप्रवाहातील सर्वांत भावस्पर्शी पर्व म्हणजे संत ज्ञानेश्वर माउली आणि संत तुकाराम महाराज यांच्या पालख्या. या दिव्य सोहळ्याचे स्वागत करण्याचे भाग्य हडपसरला लाभले आहे. येथे दोन्ही पालख्या वेगवेगळ्या मार्गांनी पुढे प्रस्थान करतात. त्यामुळे हडपसरकरांसाठी हा दिवस केवळ धार्मिक कार्यक्रम नसून जणू एक मोठा सणच असतो.
पहाटेपासूनच सासवड रोड आणि सोलापूर रोड भगव्या पताकांनी, रांगोळ्यांनी आणि स्वागत कमानींनी सजून जातात. विविध सामाजिक संस्था, मंडळे आणि स्वयंसेवक वारकऱ्यांच्या सेवेसाठी सज्ज असतात. कुठे पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था, कुठे फराळ, कुठे वैद्यकीय सेवा तर कुठे विसाव्याची सोय—”सेवा हीच भक्ती” याचा प्रत्यय प्रत्येक पावलावर येतो.
सकाळी लवकर संत ज्ञानेश्वर माउलींची पालखी पुढे निघून जाते. माउलींचे दर्शन घेतल्यानंतरही हडपसरची प्रतीक्षा संपत नाही. मग आस लागते ती संत तुकाराम महाराजांच्या पालखीची. दुपारी तुकोबांची पालखी दाखल होताच पुन्हा एकदा टाळ-मृदंगांचा निनाद, अभंगांचा गजर आणि “ज्ञानोबा-तुकाराम”च्या जयघोषाने संपूर्ण परिसर भक्तिमय होऊन जातो.
पालखीचा दिवस म्हणजे हडपसरमधील प्रत्येक घराचा उत्सव. शाळांना सुट्टी असते. मुलांना खेळणी, फुगे आणि खाऊ यांचे आकर्षण असते. रस्त्यालगत भरलेली दुकाने, गजबजलेली बाजारपेठ आणि लाखो वारकऱ्यांची वर्दळ यामुळे हडपसरला जणू जत्रेचे स्वरूप येते. कपाळावर गंध लावून, विठ्ठलनामाचा गजर करत पालखीचे दर्शन घेऊन समाधानाने घरी परतणारी कुटुंबे हे दृश्य प्रत्येक हडपसरकराच्या मनात कायमचे कोरलेले असते.
योगिनी एकादशीच्या सुमारास हडपसरला लाभणारे दोन्ही पालख्यांचे दर्शन म्हणजे आषाढी एकादशीच्या महासोहळ्याची चाहूल असते. त्यानंतर दोन आठवड्यांनी पंढरपूरात विठ्ठल भेटीचा परमोत्सव साजरा होतो — ज्या दिवसासाठी लाखो वारकऱ्यांची पावले आणि कोट्यवधी भाविकांची मने वर्षभर आसुसलेली असतात.
पालखी सोहळा हा केवळ संतांच्या पादुकांचा प्रवास नाही. तो महाराष्ट्राच्या संतपरंपरेचा, समतेचा, सेवाभावाचा आणि सामूहिक श्रद्धेचा जिवंत उत्सव आहे. वर्षातून एकदा येणारा हा दिवस हडपसरला भक्ती, आनंद आणि आपलेपणाच्या रंगांनी न्हाऊ घालतो. म्हणूनच प्रत्येक हडपसरकर पुढच्या आषाढीची आणि पुन्हा एकदा या दिव्य सोहळ्याची आतुरतेने वाट पाहत असतो.
